Hulpvraag
Angststoornis
Speelt een angststoornis een rol in je leven? Iedereen voelt zich weleens bang of gespannen. Maar wanneer angst je dagelijks leven gaat beheersen, kan er sprake zijn van een angststoornis. Gelukkig is een angststoornis goed behandelbaar.
Aan de slag met een angststoornis?
- Behandeling door erkende psychologen. Volgens professionele richtlijnen en afgestemd op jouw hulpvraag.
- Duidelijk en transparant traject. Heldere communicatie over wachttijden, behandelduur en werkwijze. Je weet waar je aan toe bent.
- Behandeling online of op locatie. Of een combinatie. Kies wat bij je past, altijd met dezelfde professionele kwaliteit.
Wat is een angststoornis?
Angst is een normale en nuttige reactie van je lichaam: het helpt je scherp te blijven wanneer er gevaar dreigt. Iedereen voelt zich soms bang of gespannen. Dat is een gezonde manier waarop je systeem je beschermt. Angst en stress lijken sterk op elkaar en veroorzaken dezelfde lichamelijke reactie: je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt, je bloeddruk stijgt en je lichaam maakt adrenaline en cortisol aan. Zo sta je klaar om te vechten, vluchten of bevriezen. Zodra de spanning voorbij is, komt je lichaam vanzelf weer tot rust.
Angst wordt een probleem wanneer deze reactie optreedt zonder echte dreiging, wanneer je vaak of intens angst ervaart, of wanneer angst je dagelijkse leven gaat beperken. In dat geval spreken we van angstklachten of een angststoornis.
De symptomen van angst
Er bestaan verschillende soorten angststoornissen, elk met hun eigen kenmerken. Wat jij ervaart kan daarom heel persoonlijk zijn, waardoor het soms lastig is om angstklachten te herkennen.
Psychische klachten
- Situaties, plekken of gesprekken vermijden die spanning oproepen
- Overmatige bezorgdheid
- Veel piekeren of doemdenken
- Het gevoel de controle kwijt te zijn
- Moeite met concentreren
- Aanhoudende spanning of onrust
- Een angstig of opgejaagd gevoel zonder duidelijke aanleiding
- Sneller geïrriteerd raken
Lichamelijke klachten
- Hartkloppingen
- Benauwdheid of hyperventilatie
- Gespannen spieren
- Trillen of beven
- Hoofdpijn
- Buikpijn of minder eetlust
- Moeite met inslapen of doorslapen
- Vermoeidheid
- Overmatig zweten
Oorzaken van angstklachten
Angststoornissen ontstaan in de kindertijd, in de puberteit, in de vroege volwassenheid of op latere leeftijd. Verschillende factoren kunnen een rol spelen bij het ontwikkelen van een angststoornis. Waarschijnlijk gaat het om een samenspel van de volgende factoren:
Biologische factoren
Angststoornissen kunnen deels ontstaan door erfelijke en biologische invloeden. Wanneer angstklachten in je familie voorkomen, is de kans groter dat jij er ook gevoelig voor bent. In sommige families komen angststoornissen dan ook vaker voor dan in andere. Ook hormonale veranderingen in verschillende levensfasen kunnen een rol spelen.
Psychische factoren
Negatieve of ingrijpende ervaringen kunnen een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van een angststoornis. Denk aan trauma, vernedering, langdurige stress of herhaaldelijke situaties waarin je je onveilig hebt gevoeld. Hierdoor kun je sneller schrikken, eerder bang worden en bepaalde situaties gaan vermijden.
Sociale factoren
Sociale omstandigheden kunnen bijdragen aan het ontstaan van een angststoornis. Prestatiedruk of spanningen thuis kunnen gevoelens van angst versterken. Daarnaast heeft de opvoeding invloed. Wanneer er weinig emotionele veiligheid is, sprake is van verwaarlozing of mishandeling, of wanneer ouders juist erg overbeschermend zijn, leert iemand minder goed omgaan met stress en risico’s. Op de lange termijn kan dit bijdragen aan het ontwikkelen van een angststoornis.
Soorten angst
Agorafobie (pleinvrees)
Agorafobie is de angst voor en het vermijden van situaties waarvan je denkt dat je moeilijk kunt ontsnappen of geen hulp kunt krijgen als je in paniek raakt. Deze vorm van angst wordt ook wel straatvrees of pleinvrees genoemd.
Gegeneraliseerde angst
Deze vorm kenmerkt zich door voortdurende, extreme zorgen over alledaagse dingen. Je piekert veel, voelt je snel gespannen en hebt het gevoel dat er altijd iets mis kan gaan, zonder dat daar een directe aanleiding voor is.
Paniekstoornis
Een paniekstoornis houdt in dat je herhaaldelijk intense paniekaanvallen krijgt. Omdat de paniekaanvallen zo overweldigend zijn, kun je bang worden voor nieuwe paniekaanvallen en bepaalde situaties gaan vermijden.
Sociale angst
Een sociale-angststoornis (sociale fobie) is een intense, aanhoudende angst voor situaties waarin je denkt kritisch bekeken te worden. Je gaat deze situaties vaak uit de weg. Er is een specifieke vorm (bijvoorbeeld podiumangst) en een gegeneraliseerde vorm, waarbij de angst in veel sociale situaties voorkomt.
Specifieke fobie
Een intense, irrationele angst voor een bepaalde situatie, activiteit of object. Denk aan angst voor hoogte, spinnen, naalden, vliegen of kleine ruimtes. De angst is vaak veel sterker dan de werkelijke dreiging en kan leiden tot vermijding, waardoor je dagelijks leven beperkt wordt.
Angststoornis behandelen? Ontdek de opties
Een angststoornis is gelukkig goed te behandelen. Er zijn verschillende therapievormen die kunnen helpen, zoals cognitieve gedragstherapie en metacognitieve therapie. Tijdens een behandeling ontdek je waar jouw angst vandaan komt, wat deze in stand houdt en hoe je er anders mee kunt omgaan.
Cognitieve gedragstherapie
Bij cognitieve gedragstherapie onderzoeken we welke verwachtingen en gedragspatronen de angst in stand houden. Vaak ga je stap voor stap oefenen met situaties die je vermijdt en bouw je gedrag af waarmee je jezelf probeert gerust te stellen of de angst onder controle probeert te houden. Soms onderzoek je daarnaast hoe realistisch of bruikbaar bepaalde gedachten en verwachtingen zijn.
Meer over CGTMetacognitieve therapie (MCT)
Bij metacognitieve therapie (MCT) ligt de nadruk niet op de inhoud van je zorgen, maar op hoe je met piekeren omgaat. Je onderzoekt je overtuigingen over piekeren, bijvoorbeeld dat het je helpt of dat je het niet kunt stoppen, en oefent met het uitstellen en loslaten van piekergedachten. MCT is vooral geschikt bij gegeneraliseerde angst.
Meer over MCTActuele wachttijd
2 weken
tot intake, online
3 weken
tot intake, op locatie
0 weken
van intake tot behandeling
Dit zijn richtcijfers. In de praktijk kan het iets korter of langer duren.
Meer over wachttijdenVergoeding
Behandeling bij Mentem Care valt onder je basisverzekering. Omdat wij geen contract hebben met zorgverzekeraars, krijg je een deel van de kosten vergoed. Hoeveel dat is, hangt af van je polis. Op onze pagina Vergoeding lees je hoe het werkt en wat je kunt verwachten.
We raden je aan vooraf bij je verzekeraar te checken wat je polis vergoedt.
Meer over vergoedingErvaring van een cliënt
“Door de begeleiding heb ik beter leren omgaan met mijn angstklachten. Ik voel me nu veel sterker en stabieler dan een paar maanden geleden.”
Veelgestelde vragen
Wanneer is angst normaal en wanneer gaat het om een angststoornis?
Iedereen voelt zich weleens bang, gespannen of onrustig. Dat hoort bij het leven en is vaak een gezonde reactie op stress of gevaar. Normale angst komt meestal kortdurend voor, in specifieke situaties, en neemt weer af zodra de spanning voorbij is. Je kunt je dagelijkse bezigheden dan gewoon oppakken.
Angst kan echter problematisch worden wanneer:
- de angst regelmatig terugkomt, zonder duidelijke aanleiding
- de gevoelens lang aanhouden, soms uren of dagen
- je angst steeds heftiger wordt
- je situaties gaat vermijden om spanning te voorkomen
- je angst je dagelijks functioneren belemmert (werk, relaties, sociale activiteiten)
- je lichaam voortdurend in een staat van alertheid blijft
Als klachten meer dan zes maanden aanwezig zijn en invloed hebben op je leven, kan er sprake zijn van een angststoornis. Hoe eerder je dit herkent, hoe sneller je stappen kunt zetten naar herstel.
Wat doet angst met je lichaam?
Wanneer je angst ervaart, reageert je lichaam direct door stresshormonen zoals adrenaline en cortisol aan te maken. Deze stoffen zorgen ervoor dat je lichaam in een staat van alertheid komt: je hartslag versnelt, je ademhaling wordt hoger en je spieren spannen zich aan. Dit is nuttig bij acuut gevaar, maar als deze reactie vaak of langdurig optreedt, kan je lichaam overbelast raken. Te veel of aanhoudende stresshormonen kunnen leiden tot uiteenlopende lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, slapeloosheid, buikpijn, minder eetlust, gespannen spieren en/of hartkloppingen.
Welk stofje mis je bij angstklachten?
Er is bij angst niet één specifiek “stofje” dat je mist. Angst ontstaat door een samenspel van verschillende stoffen (neurotransmitters) in je hersenen die uit balans raken. De belangrijkste zijn:
- Serotonine: serotonine speelt een rol in stemming, rust en evenwicht. Een lagere serotonineactiviteit kan bijdragen aan angst en piekeren.
- GABA: dit is een kalmerende neurotransmitter. Als GABA minder goed werkt, reageert je lichaam sneller met spanning en onrust.
- Noradrenaline: deze neurotransmitter is betrokken bij alertheid en stress. Een overactief noradrenalinesysteem kan zorgen voor een gevoel van constante alertheid.
- Dopamine: deze stof speelt een rol in motivatie en beloning. Verstoring hierin kan invloed hebben op angst en spanning.
Hoe krijg ik angst uit mijn lichaam?
Angst helemaal “uit je lichaam krijgen” gebeurt meestal niet in één keer. Maar je kunt wél leren hoe je je lichaam tot rust brengt, zodat de spanning afneemt en je je weer veilig voelt. Angst is namelijk niet alleen een gedachte, maar ook een lichamelijke reactie: je hartslag versnelt, je ademhaling verandert en spieren spannen zich aan. Door je lichaam te kalmeren, kalmeert je brein mee. Deze manieren kunnen helpen om angst uit je lichaam te laten zakken:
- Rustig ademhalen: diepe, langzame ademhaling kalmeert je zenuwstelsel.
- Bewegen: een wandeling of andere lichte beweging breekt stresshormonen af.
- Spieren ontspannen: bewust aanspannen en loslaten vermindert lichamelijke spanning.
- Aandacht verleggen: richt je aandacht op wat er om je heen gebeurt, zodat je lichaam kan herstellen. Gebruik dit niet om situaties te vermijden.
- Erover praten: delen wat je voelt helpt je systeem tot rust te komen.
Hoelang duurt het herstel van een angststoornis?
Angststoornissen zijn goed te behandelen. Hoe sneller je hulp inschakelt, hoe makkelijker je herstel meestal verloopt. Gemiddeld duurt een behandeling enkele maanden, maar de exacte duur verschilt per persoon.
Verschillende factoren spelen hierbij een rol, zoals:
- Het type angststoornis en hoe hardnekkig de klachten zijn
- De mate waarin angst je dagelijks leven beïnvloedt
- Hoeveel ruimte je hebt om aan herstel te werken
- Hoe je reageert op de therapie
- Aanwezigheid van extra stress of andere problemen
- Jouw eigen inzet bij het oefenen en toepassen van nieuwe vaardigheden
Bronnen
- Thuisarts. Bekijk bron
- GGZ Standaarden. Bekijk bron
- Carpenter, J.K., Andrews, L.A., Witcraft, S.M., Powers, M.B., Smits, J.A.J., Hofmann, S.G. (2018). Bekijk bron
- Hofmann, S. G., & Smits, J. A. (2008). Bekijk bron
Klaar voor een eerste stap?
Heb je een verwijzing van je huisarts? Meld je aan, dan nemen we contact met je op voor de intake.
Heb je nu direct hulp nodig?
Bel je huisarts of de huisartsenpost. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113.
