Mentem Care

Aanpassingsstoornis

Uitgeput. Prikkelbaarheid die maar niet overgaat. Het gevoel dat je niet meer kunt wat je normaal gewoon deed. Veel mensen herkennen deze klachten en noemen het burn-out.

Burn-out is echter geen officiële medische diagnose. Het is een verzamelnaam voor een herkenbaar klachtenpatroon. Een patroon dat serieus genomen moet worden, maar waarbij de onderliggende oorzaak en de passende aanpak per persoon verschilt.

Aan de slag met een aanpassingsstoornis?

  • ✓ Gerichte behandeling door erkende psychologen
  • ✓ Online of op locatie
  • ✓ Transparante aanpak
Behandeling starten

Burn-out bestaat niet als diagnose. Wat dan wel?


Burn-out klachten: wat er achter kan zitten en wanneer behandeling passend is

Burn-out staat voor ‘opgebrand’. Het betekent dat je lichamelijk en mentaal uitgeput bent, doordat je gedurende langere tijd veel stress hebt ervaren. 

Wanneer mensen hun klachten beschrijven als burn-out, gaat het vaak om een combinatie van:

  • Aanhoudende vermoeidheid, ook na rust
  • Prikkelbaarheid of emotionele uitputting
  • Concentratieproblemen en vergeetachtigheid
  • Lichamelijke klachten zonder duidelijke lichamelijke oorzaak
  • Terugtrekken uit werk of sociale situaties
  • Het gevoel nergens meer van te kunnen genieten

Klinisch gezien vallen deze klachten vaak onder de aanpassingsstoornis. Dit is een erkende DSM-5-diagnose. Afhankelijk van het volledige beeld kan de diagnose ook anders uitvallen.

Overspannen vs. burn-out

Een burn-out is geen officiële DSM-5-diagnose, maar wordt in de praktijk gebruikt om een toestand van langdurige stress en diepe uitputting te beschrijven. Omdat de klachten vaak ontstaan vanuit onderliggende problemen, kunnen ze per persoon verschillen en soms lastig te definiëren zijn. Om meer eenduidigheid te creëren maakten huisartsen, bedrijfsartsen en eerstelijnspsychologen in 2011 gezamenlijke afspraken (de LESA-richtlijn). Deze richtlijn wordt sindsdien gebruikt om overspanning en burn-out beter te onderscheiden.

Volgens deze richtlijn is er sprake van een burn-out wanneer:

  • er 3 of meer spanningsklachten aanwezig zijn;
  • de klachten langer dan zes maanden aanhouden;
  • ernstige vermoeidheid en uitputting op de voorgrond staan.

De symptomen van een burn-out

Burn-out klachten uiten zich in een combinatie van lichamelijke en psychische symptomen. De signalen bouwen vaak langzaam op en worden steeds sterker naarmate de spanning langer aanhoudt.

Psychische klachten
  • ✓ Emotionele uitputting: je voelt je leeg, overbelast of snel overweldigd
  • ✓ Concentratieproblemen en moeite met simpel nadenken
  • ✓ Prikkelbaarheid en sneller boos of verdrietig zijn
  • ✓ Neerslachtig, somber of lusteloos gevoel
  • ✓ Piekeren en het gevoel de controle kwijt te zijn
  • ✓ Angstige of paniekerige gevoelens
  • ✓ Moeite om beslissingen te nemen
  • ✓ Gevoel van falen, onzekerheid of schuld
  • ✓ Geen plezier meer vinden in dingen die eerst vanzelfsprekend waren
Lichamelijke klachten
  • ✓ Hoofdpijn
  • ✓ Buikpijn of minder eetlust
  • ✓ Moeite met inslapen of doorslapen
  • ✓ Hartkloppingen
  • ✓ Benauwdheid of hyperventilatie
  • ✓ Overmatig zweten
  • ✓ Trillen of beven
  • ✓ Gespannen spieren
  • ✓ Vermoeidheid

Oorzaken van burn-out

Een burn-out ontstaat meestal niet door één oorzaak, maar door een combinatie van biologische belasting, psychische kwetsbaarheid en sociale omstandigheden. Pas wanneer deze factoren langere tijd samenkomen én herstel uitblijft, raakt het lichaam uitgeput en ontstaat een burn-out.

Biologische factoren spelen een belangrijke rol bij het ontstaan van een burn-out. Sommige mensen hebben van nature een gevoeliger stresssysteem, waardoor hun lichaam sneller reageert op spanning en langer nodig heeft om te herstellen. Bij langdurige stress blijven stresshormonen zoals cortisol verhoogd, wat leidt tot overprikkeling, slaapproblemen en uiteindelijk fysieke uitputting. Ook erfelijke aanleg, chronische klachten of een kwetsbare hormoon- en energiebalans kunnen ervoor zorgen dat stress zich sneller opstapelt en het risico op een burn-out toeneemt.
Bepaalde persoonlijke eigenschappen hebben invloed op hoe je met stress omgaat. Mensen met perfectionisme, een groot verantwoordelijkheidsgevoel of moeite met grenzen stellen lopen meer risico op een burn-out. Ook piekeren, faalangst, een laag zelfbeeld of de neiging om altijd door te gaan spelen daarbij een rol. Deze patronen zorgen ervoor dat je structureel meer van jezelf vraagt dan je aankunt en te weinig ruimte neemt voor herstel, waardoor stress zich langzaam kan opstapelen.
Sociale factoren hebben te maken met de omgeving waarin je leeft en werkt. Denk aan hoge werkdruk, weinig steun van collega’s of leidinggevenden, onduidelijke verwachtingen of voortdurende bereikbaarheid. Ook thuis kunnen belastende omstandigheden spelen, zoals mantelzorg, relatieproblemen, financiële zorgen of weinig sociale steun. Wanneer zowel werk als privé langdurig spanning geven en er weinig ruimte is om op te laden, neemt het risico op een burn-out sterk toe.
Burn-out behandelen? Ontdek de opties

Een burn-out is goed te behandelen. Verschillende therapievormen helpen je om weer rust, structuur en energie op te bouwen. Hieronder vind je de meest gebruikte en bewezen effectieve behandelmethoden.

CGT bij burn-out
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is de meest bewezen effectieve behandeling bij een burn-out. Je leert belastende gedachten en gewoontes herkennen en doorbreken, zodat je gezonder met stress omgaat.
Cognitieve gedragstherapie
ACT bij burn-out
ACT helpt je bewuster om te gaan met gedachten en emoties die burn-out in stand houden. Je leert grenzen respecteren, nieuw gedrag oefenen en richting geven aan wat voor jou echt belangrijk is.
ACT therapie
Mindfulness
Mindfulness helpt je met aandacht in het moment te zijn, zonder oordeel, waardoor piekeren afneemt en je je grenzen beter leert voelen. Mindfulness ondersteunt zowel je herstel als het voorkomen van terugval.
Mindfulness

Waar wij voor staan

Deskundigheid & diversiteit

Onze erkende psychologen werken met bewezen methoden. Met oog voor diversiteit zorgen wij voor een matchende therapie die past bij jouw achtergrond en hulpvraag.

Direct laagdrempelige hulp

Binnen 5–10 werkdagen start je met een intake met de psycholoog, zonder verwijzing of wachttijd. Volg je therapie online of kom langs op een van onze locaties bij jou in de buurt.

Transparante werkwijze

Bij Mentem weet je waar je aan toe bent: een duidelijke aanpak, transparante pakketten en geen onverwachte kosten. Behaal je je doel eerder? Dan stop je eerder en betaal je alleen voor de sessies die je volgt.

Hulp bij een burn-out

Met de juiste begeleiding werk je aan het herkennen van je grenzen, het opbouwen van veerkracht en het terugvinden van vertrouwen in jezelf. Meld je aan voor een intakegesprek en ontvang ondersteuning van onze erkende psychologen, online of op locatie. Twijfel je of heb je vragen? Plan dan vrijblijvend een adviesgesprek in of neem gerust contact op met ons team. Wij staan voor je klaar!

📅   Plan adviesgesprek
Bel 085-0603883

Zij gingen jou al voor

“Door de begeleiding heb ik beter leren omgaan met mijn angstklachten. Ik voel me nu veel sterker en stabieler dan een paar maanden geleden.”
D.VCliënt
“De gesprekken hebben mij echt geholpen om mezelf beter te begrijpen. Door de rustige en betrokken houding voelde ik mij veilig om alles te bespreken. Na drie afspraken had ik al duidelijkheid over mijn hulpvraag.”
S.RCliënt
“Ik had vooraf weinig verwachtingen, maar de sessies met de pycholoog hebben mij enorm geholpen bij het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld. Ik merk dat ik er maanden later nog steeds dagelijks profijt van heb.”
L.KCliënt
“Aimen hield mij op een prettige manier een spiegel voor. Ik kreeg inzicht in mijn zwakke punten én handvatten om hiermee verder te gaan.”
J.MCliënt
“Ik voelde mij direct op mijn gemak door de open en rustige houding. Er was ruimte voor emoties en ik voelde mij serieus genomen. Zeer tevreden over het traject.”
A.DCliënt
“De gesprekken waren verhelderend en praktisch. Ik kreeg zowel inzicht in onderliggende patronen als concrete handvatten om mee aan de slag te gaan.”
N.BCliënt
“De culturele aansluiting maakte dat ik mij extra begrepen voelde. Dat gaf vertrouwen en zorgde ervoor dat ik mij makkelijker kon openen.”
R.HCliënt
Deze informatie is gecontroleerd door expert:
Picture of Aimen Bayoumi
Aimen Bayoumi

Aimen heeft ruime ervaring met het begeleiden van werknemers met psychologische klachten. Hij maakt hierbij vooral gebruik van CGT, ACT, EMDR en coaching. Aimen is aangesloten bij het NIP, VGCt en VEN.

Whatsapp Phone-alt Envelope
Veelgestelde vragen.
Je lichaam kan ‘opgebrand’ raken wanneer zowel je mentale als fysieke reserves volledig uitgeput zijn. Dat merk je vaak aan een combinatie van signalen, zoals:
  • Extreme vermoeidheid die niet weggaat, zelfs niet na rust
  • Concentratie- en geheugenproblemen
  • Prikkelbaarheid of snel emotioneel worden
  • Slaapproblemen, zoals slecht inslapen, onrustig slapen of te vroeg wakker worden
  • Veel piekeren en geen rust in je hoofd Lusteloosheid of het gevoel dat alles teveel is
  • Lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, gespannen spieren, pijn op de borst of hartkloppingen
Wanneer meerdere van deze klachten samenkomen en meer dan 6 maanden aanhouden, kan dat wijzen op een ernstige overbelasting of een burn-out. Je merkt vaak dat je alleen nog ‘op automatische piloot’ functioneert. Dat is een duidelijk signaal dat je lichaam en geest rust en herstel nodig hebben.
De hersteltijd van een burn-out verschilt sterk per persoon. Voor veel mensen duurt het enkele maanden tot soms wel een jaar voordat ze zich weer echt goed voelen. In sommige gevallen kan het herstel nog langer duren. Hoe sneller je passende hulp krijgt, hoe gunstiger dat meestal is: hoe langer je met klachten blijft rondlopen, hoe meer tijd het vaak kost om ervan te herstellen. Ook factoren zoals goede begeleiding, je eigen betrokkenheid en veranderingen in leefstijl en werkdruk hebben veel invloed op hoe snel je vooruitgang boekt.
Het onderscheid tussen overspannenheid en een burn-out kan soms lastig te maken zijn, omdat de klachten veel op elkaar lijken. Toch zijn er een paar belangrijke verschillen. Als je minder dan zes maanden last hebt van stressklachten en je merkt dat je nog wel energie hebt, al is het minder dan voorheen, dan is de kans groot dat je overspannen bent. Bij overspannenheid zit je stresssysteem vooral tijdelijk ‘overbelast’. Je kunt je prikkelbaar voelen, slecht slapen, concentratieproblemen hebben of sneller emotioneel zijn — maar er is nog draagkracht.

Wanneer de klachten langer aanhouden dan zes maanden en je je volledig uitgeput en leeg voelt — zowel mentaal als fysiek — dan wijst dat eerder op een burn-out. Je lichaam en hoofd geven dan letterlijk aan dat het op is. Vaak lukt zelfs klein werk, zoals een simpel telefoontje plegen of een korte wandeling maken, niet meer zonder overbelasting.

Bij een burn-out is het belangrijk om bepaalde valkuilen te vermijden, omdat ze je herstel kunnen vertragen of zelfs verergeren. Dit zijn dingen die je beter níét kunt doen:

1. Je klachten negeren: Doorgaan alsof er niets aan de hand is, leidt vaak tot een nog diepere uitputting. Een burn-out is een duidelijk signaal van je lichaam en brein dat je moet stoppen en herstellen. Negeer je dat signaal, dan duurt het herstel meestal veel langer.

2. Blijven doorwerken of ‘even doorzetten’: Veel mensen willen niet opgeven of voelen zich schuldig richting hun werk of omgeving. Toch is blijven doorgaan één van de grootste risico’s: je systeem krijgt geen kans om te herstellen.

3. Alles zelf willen oplossen: Bij een burn-out heb je vaak niet de objectieve blik die je nodig hebt om richting te bepalen. Zonder hulp blijven mensen vaak in dezelfde patronen hangen. Professionele begeleiding kan helpen om inzicht, structuur en herstel op gang te brengen.

4. Intensief sporten of jezelf pushen: Sporten kan helpen, maar alleen licht en rustig. Zware trainingen, hardlopen of workouts die je hartslag fors verhogen, putten je lichaam verder uit.

5. Overmatig veel prikkels: Veel schermtijd, volle agenda’s, drukke sociale verplichtingen of constant bereikbaar zijn houden je stressniveau hoog.

6. Ongezonde gewoontes: Denk aan veel koffie, alcohol, suiker of slecht slapen. Deze gewoontes verstoren je energiebalans en maken je klachten vaak sterker.

7. Te weinig structuur of juist te veel: Geen ritme hebben kan ervoor zorgen dat je dagen in elkaar overlopen en je lichaam geen rustmomenten krijgt. Maar een vol schema werkt evenmin — het gaat om een rustige, stabiele basis.

Bronnen:

Bij het samenstellen van deze pagina is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

Jouw aanmelding is succesvol ontvangen

We nemen binnen één werkdag contact met je op.